خانه از پای‌بست لرزان است !

افغانستان برای اولین بار، در 18 میزان 1383 انتخابات آزاد و سری ریاست‌جمهوری را پشت سرگذاشت. اولین دوره، کم درد‌سرترین و عمومی ترین انتخابات بود؛ ولی با آن‌هم مشکلاتی داشت.در اولین انتخابات مشکل امنیتی درپایین ترین سطح و میزان مشارکت مردم بالا گزارش شد. برخی این انتخابات را مردمی ترین انتخابات می‌دانند، زیرا اکثریت افغانها بدون در نظر داشت ملاحظات قومی وسیاسی، با اینکه کاندیداهای قومی نیز حضور داشتند، به حامد کرزی رای دادند. حتی همین انتخابات هم بدون تقلب نبود. از میان بیش از 12 میلیون واجد شرایط، 8 میلیون و 100 هزار تن شرکت کرده بودند که 100 هزار رای غیر قانونی شمرده شد. انتخابات با چالش روبرو گردید، ولی با مداخله سازمان ملل حامد کرزی با کسب 55 درصد آراء بعنوان رئیس جمهور افغانستان معرفی شد.

ازجمله کاستی‌های این انتخابات، پایین بودن میزان دانش عمومی مردم نسبت به اهمیت انتخابات برای تعیین سرنوشت وتغییرزندگی بود. در کنار آن سراسری نشدن شبکه‌های رسانه‌ای در کشور و پایین بودن میزان باسوادان، همه و همه شرکت مردم را دشوار می‌کرد. ولی با آنهم اکثریت مردم از نتایج بدست‌آمده راضی بودند و جنجالی بپا نخواست.

دومین انتخابات در سال 1384 برای راهیابی نمایندگان پارلمان و شورای ولایتی برگزارشد. با اینکه مشکل امنیتی نداشت، ولی میزان تقلب انتخاباتی افزایش یافته بود. بیشتر متقلبین با استفاده از تجربیات سال گذشته، دست به تقلب و تخطی زدند. این موارد از تطمیع و تهدید رای دهندگان شروع و تا ایجاد مشکل در روند شمارش آراء، و تغییر ارقام رای دهندگان در محلات ادامه می‌یافت.

انتخابات سوم که دومین انتخابات ریاست جمهوری و شورای ولایتی بود، در 29 اسد 1388 برگزارشد. حالا دیگر هم مشکلات و تهدیدات امنیتی افزایش یافته بود و هم تجربه و مهارت تقلب کنندگان بیشتر شده بود. به همین دلیل میزان تقلبات نیز افزایش یافت. از 17 میلیون واجد شرایط کمتر از 40 درصد شرکت کردند. در ابتدا حامد کرزی با 55 درصد آرا برنده اعلام شد ولی با مخالفت شدید تیم داکتر عبدالله مواجه شد. بررسی آرای تقلبی آرای کرزی را به کمتر از 50 درصد تقلیل داد و قرار شد انتخابات به دور دوم برود، ولی با پا پس کشیدن داکتر عبدالله و اعلام وضعیت اضطرار در کشور زیر نام (آنفلوانزای مرغی)، وضعیت به حالت عادی برگشت و حامد کرزی برای بار دوم به ریاست جمهوری رسید.

بار دیگر مردم در 27 سنبله 1389 برای انتخاب دومین دور نمایندگان پارلمان پای صندوقهای رای رفتند. همزمان با بدترشدن امنیت و افزایش تهدیدات، میزان تقلب و تخلف نیز بیشتر از دورۀ قبل بود. متقلبین از ترفند های جدید مانند استفاده از چند کارت رای‌دهی، دستکاری در آرای صندوقها، پرکردن صندوقها در بیرون از محل انتخابات و... کار گرفتند.

سومین انتخابات ریاست جمهوری به تاریخ 16 میزان1393 به منظور انتخاب رئیس جمهور و اعضای شورای ولایتی برگزار شد. این دوره به جنجالی ترین و پرتقلب ترین انتخابات مشهور شد. فضای انتخاباتی این دوره نا امن تر از قبل و مشارکت مردم نیزپایین تر بود. دور دوم انتخابات در 30 جوزا برگزار شد. هردو دوره با تقلب و تخلف همراه بود.از قرارمعلوم هر دو طرف از دست زدن به تقلب و تخلف دریغ نکردند. ضرب المثل شدن آرای گوسفندی و به اشتراک گذاشتن تصاویر تقلب که نتیجۀ پیشرفت تکنالوژی از یکسو و افزایش آگاهی عمومی رای دهندگان از سوی دیگر است، خود نشان دهندۀ بلند بودن میزان تقلب است. به درازا کشیدن اعلان نتایج دور دوم نیز، یکی از جنجالی ترین موضوعات در تاریخ دو دهه حکومت پساطالبانی است.

اکنون اما که قراربود انتخابات پارلمانی و شورای ولسوالی در 28 میزان برگزار شود، تا بحال کمیسیون ازلغو انتخابات شورای ولسوالی خبر داده است. انتخابات پارلمانی هم موانع مشکلات فراوانی دارد. روز شنبه 10 سنبله ائتلاف بزرگ ملی افغانستان با به نمایش گذاشتن هزاران تذکره جعلی از توزیع بیش از 100 هزار تذکره جعلی خبر داده و آنرا نشان دهندۀ تقلب سازمان دهی شده در انتخابات پیش رو عنوان کردند. کمیسیون انتخابات هم بدون ذکر ارقام، توزیع تذکره تقلبی را می‌پذیرد و مسئولیت را بدوش ادارۀ ثبت احوال و نفوس کشور می‌اندازد. ادارۀ مذکور نیز می‌گوید: بررسی تذکره های تقلبی را شروع خواهد کرد.

با توجه به گستردگی کار این اداره، و کمبود امکانات و پرسونل بعید به نظر می رسد که در این مدت کوتاه ادارۀ ثبت احوال و نفوس بتواند تذکره‌های جعلی را شناسایی و لیست آنرا در اختیار کمیسیون انتخابات قرار دهد. احزاب که خواستار تشخیص هویت رای دهندگان توسط دستگاه بایومتریک بودند، هنوز نسبت به این روند شکایت دارند و احتمال دارد خواستار لغو برگزاری انتخابات شوند. کمیسیون انتخابات استفاده از سیستم بایومتریک را ناممکن می‌داند.تهدیدات امنیتی نیز بیشتر از دوره های قبلی است و مخالفین مسلح ساحات بیشتری را به تصرف خود در آورده اند.

همۀ این موضوعات نشان می‌دهد که انتخابات 28 میزان نیز عاری از تقلب و مشکل نخواهد بود. اینکه در این مرحله متقلبین ازکدام ترفندهای تازه برای تقلب کار می‌گیرند، و برای دستیابی به مقاصد خود چه شیوه‌هایی را تجربه می‌کنند، معلوماتی است که در روزهای بعد از انتخابات، آهسته آهسته در شبکه های اجتماعی نشر خواهد شد. ولی اصل درد در اینجاست که انتخابات آنطوری که مردم انتظار دارند نخواهد بود. خلاصۀ کلام اینکه سنگ اول انتخابات کج گذاشته شده و خانه از پای بست ویران است!.

با اینکه در دوره های اول اکثریت مردم نسبت به اهمیت انتخابات آگاهی کمتری داشتند ولی امروزه بیشتر بصورت هدف‌مندانه و آگاهانه خواستار شرکت در انتخابات هستند. در دوره های قبلی توزیع کارت رای‌دهی خود از چالش‌های اساسی و زمینه ساز تقلب بود؛ اینبار انتظار می‌رفت که با زدن برچسپ روی تذکرۀ رای دهندگان تقلب به پایین ترین میزان کاهش یابد. ولی حالا که از توزیع صد هزار تذکرۀ جعلی خبر داده شده است، باور مردم نسبت به شفافیت انتخابات بیشتر از گذشته کم خواهد شد. این امر روی میزان اشتراک واجدین شرایط تاثیر منفی خواهد گذاشت. به خودی خود هم در این دور میزان شرکت کنندگان از 12 میلیون ثبت نام کننده در سال 1393 به 9 میلیون کاهش یافته است، با اینکه در چهار سال تعداد واجدین شرایط بیشتر شده است و باید رقم شرکت کنندگان بیشتر از 12 میلیون می‌بود. این خود نشان دهندۀ مشارکت پایین مردم در انتخابات است. اینکه چند درصد از افراد ثبت نام کرده با وجود مشکلات امنیتی و ... در روز انتخابات رای خواهند داد جای سوال دارد!.

چه خوب است که مسئولین محترم دولت و کمیسیون مستقل انتخابات در این مدت کوتاهی که به تاریخ برگزاری انتخابات باقی مانده، تدابیر لازم اتخاذ نموده وصادقانه تلاش کنند تا تقلب انتخاباتی کاهش یابد. آنان باید اجازه ندهند که انتخابات پیش رو بدنام تر از انتخابات 1393 شود. زیرا یک مرحلۀ دیگر به تجربیات و مهارت‌های متقلبین افزوده شده است. مسئولین باید بدانند که شفافیت انتخابات سبب اعتماد بیشتر مردم به دولت و پارلمان خواهد شد و موثریت و موفقیت پارلمان آینده را تضمین خواهد کرد.

سید ظاهرعادلی

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

Go to top