تکرار تاریخ در خصوص انتخابات؛ بزرگ‌ترین قمار سیاسی افغانستان

 

انتخابات یکی از مولفه‌های اساسی، معیار و مبدای شکل‌گیری نظام‌های مردم‌سالار یا دولت‌های دموکراتیک است. کشورهای جهان اول با دسترسی به تکنالوژی و تجهیزات پیشرفته و فن‌آوری جدیدی که در اختیار دارند، شفاف‌ترین، کم‌هزینه‌ترین و کم‌جنجال‌ترین انتخابات‌ها را هم برای گزینش رئیس جمهور، نمایندگان مردم در مجلس‌، شهردارها و والیان ولایات شان برگزار می‌کنند. اما در عین حال قدرت‌مندترین کشورهای نظامی و اقتصادی جهان نیز جنجال‌های ناشی از تقلب در انتخابات‌های ریاست جمهوری و نمایندگان مجلس را تجربه کرده‌اند و می‌کنند. از این جهت که تکنالوژی جدید با وجودی که تسهیلات فراوانی برای پیشبرد و ماشینیزه شدن کارها برای بشر فراهم کرده است، عیب‌ها و نگرانی‌های جدی را نیز در پی دارد که می‌تواند زمینه دستبرد به نتیجه انتخابات‌ها را مساعد سازد. اما این اتفاقات کم‌تر رخ می‌دهد. 

    قسمی که در انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده امریکا اتفاق افتاد و هیلاری کلینتون نامزد حزب دموکرات مدعی شد که در انتخابات تقلب شده است و هکرهای روسی وارد سیستم نهادهای انتخاباتی امریکا شده و نتیجه را به نفع دونالد ترامپ، رئیس جمهور فعلی و عضو حزب جمهوری‌خواه امریکا رقم زده‌اند. ادعایی که نیاز به تحقیق دارد و احتمال زیاد می‌رود که چنین تقلب و دستبردی صورت گرفته باشد.

به بازی گرفتنِ شعور سیاسی مردم

اما در افغانستان، کشوری که قرن‌ها سیاست‌گری و دولت‌داری را به شیوه سنتی تجربه کرده و در سال‌های پسین مردمان عام و کم‌سواد و بی‌سواد کشور با انتخابات و مولفه‌های دموکراتیک کم کم آشنایی پیدا کرده‌ و در قبال این مولفه‌ها که منجر به شکل‌گیری دولت و نهادهای مکمل دولت می‌انجامد، احساس مسوولیت و تکلیف می‌کنند. این تغییر و تحول اجتماعی و شعور سیاسی شهروندان کشور امیدواری‌های نیز در قبال دارد و برای پاسخگو ساختن حکومت و نهادهای دولتی گامی‌ست ارزنده و مهم و نشان دهنده گذار از حالتی به حالت دیگر. ولی این روند با آنکه در بیش از یک و نیم دهه و برگزاری سه دور انتخابات ریاست جمهور و شوراهای ولایتی و چند دور انتخابات پارلمانی هنوز هم گرفتار چالش‌های جدی است که به شدت تحول رقم خورده در این مدت را تهدید می‌کند و اعتماد مردم را به انتخابات و مردم‌سالار ساختن نظام-سیاست، می‌کاهد. تقلب گسترده، تخطی‌، نقض قانون انتخابات، مداخله زورمندان، تهدیدهای امنیتی از سوی مخالفان دولت، مداخله حکومت و کشورهای خارجی تاحال از چالش‌های جدی فرا راه روند انتخابات بوده است که شعور سیاسی و اعتماد مردم را نسبت به انتخابات و روندهای دموکراتیک به بازی گرفته و در بند کشیده است.

دو دستگی و فروپاشی از درون

ولی با وجود چالش‌های موجود و کاهش شدید اعتماد و باورمندی مردم به انتخابات، هنوز هم شماری در پی مهندسی انتخابات و نفوذ بر کمیسیون انتخابات‌اند و رهبری حکومت به شدت تلاش دارد تا کوچک‌ترین حرکت کمیشنران کمیسیون انتخابات را رصد کند و در وظایف داخلی این کمیسیون که خلاف قانون اساسی و قانون انتخابات می‌باشد مداخله کند. این مداخله‌ها از این جهت صورت می‌گیرد که رهبران حکومت در گزینش کمیشنران دست بالای داشته‌اند و افراد نزدیک به خودشان را در کمیسیون‌های انتخاباتی جابه‌جا کرده‌اند تا هم انتخابات را مهندسی کنند و هم در قراردادهای این کمیسیون با شرکت‌ها و نهادها دست باز داشته باشند و زمینه مداخله و بهره‌کشی برای شان فراهم گردد. هم اکنون کمیشنران کمیسیون انتخابات به دو دسته تقسیم شده‌اند و یک دسته آنان که در تصمیم‌گیری‌های کلان این کمیسیون شریک نیستند و به حاشیه رانده شده‌اند، به شدت از روند کار کمیسیون انتخابات انتقاد کرده اعتراف می‌کنند که کمیشنران کنونی کمیسیون انتخابات در برگزاری انتخابات ناتوان‌اند و با مداخله حکومت، تصمیم‌های کلان در این کمیسیون پنهانی گرفته می‌شود. با این حال دیده می‌شود که کمیسیون انتخابات پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی کشور از درون شاریده و از هم پاشیده است.  

فساد گسترده در کمیسیون انتخابات

«بارکج به منزل نمی‌رسد.» این ضرب‌المثل امروزه در مورد کمیسیون انتخابات و کمیشنران و اعضای رهبری این کمیسیون صدق می‌کند. اکنون این کمیسیون متهم به فساد و اختلاس در قراردادهای تدارکاتی این کمیسیون با شرکت‌های تجارتی است. چندی پیش کمیسیون انتخابات با یک شرکت تجارتی قراردادی را برای خرید «500 تبلت گلکسی تب اس دو» به ارزش 23 میلیون افغانی بست. در این قرارداد قیمت هر تبلت «700 دالر امریکایی» آمده است، درحالی که همین نوع تبلت‌ها با همین مشخصات به قیمت «420 دالر امریکایی» در بازارهای کشور به‌فروش می‌رسد. همین‌گونه دو دسته‌گی کمیشنران کمیسیون انتخابات نشان می‌دهد که سه عضو این کمیسیون مخالف ارزیابی سندهای شرکت اماراتی «پرولوجیکس» استند. این شرکت تنها شرکتی است که در روند آفرگشایی برای خریداری ابزارهای برقی و فنی در کمیسیون انتخابات شرکت کرده است. معاذ الله دولتی، عضو کمیسیون انتخابات؛ وسیمه بادغیسی، معاون عملیاتی کمیسیون انتخابات و ملیحه حسن، عضو دیگر کمیسیون انتخابات و اعضای نظارت بر ارزیابی سندهای شرکت اماراتی که مسوولان نهادهای ناظر بر عملکرد کمیسیون‌های انتخاباتی‌اند، این شرکت را در زمینه فراهم آوری ابزار برقی و فنی برای کمیسیون انتخابات ناتوان می‌دانند و در صف مخالفان این قرارداد ایستاده‌اند. اما شماری از کمیشنران کمیسیون انتخابات که احتمالا افراد نزدیک به رهبری حکومت‌اند، این شرکت را در فراهم آوری ابزار برقی و فنی برای کمیسیون انتخابات مناسب دانسته پافشاری دارند تا قرارداد با این شرکت اماراتی به امضا برسد.

واکنش‌ها در برابر کمیسیون انتخابات

کمیسیون انتخابات و کمیشنران این کمیسیون به شدت زیر تیغ انتقاد قرار گرفته‌اند و این انتقادها زمانی اوج گرفت که رهبران سیاسی و شهروندان کشور از فسادهای گسترده در این کمیسیون خبر شدند و از دو دسته‌گی اعضای کلیدی این کمیسیون به اصطلاح مستقل که یک دسته آن به ناتوانی این کمیسیون در برگزاری انتخابات پارلمانی اعتراف کرد و از مداخله‌ها و نفوذ بیش از حد حکومت در کار کمیسیون پرده برداشت. شورای تفاهم جریان‌های سیاسی که متشکل از احزاب، ائتلاف‌ها و نهادهای مطرح سیاسی و مدنی کشور است، به‌تازگی شکل گرفته و در اولین نشست خبری خواهان «عزل» همه اعضای کمیسیون انتخابات شدند و به رهبری حکومت هشدار دادند که اگر در این مورد اقدام نکند، آنان یا در انتخابات شرکت نمی‌کنند و مردم را به شرکت نکردن در انتخابات تشویق می‌کنند و یا واکنش‌های جدی‌تری در این خصوص به صحنه خواهند آمد. این درحالی‌ست که کمیسیون انتخابات 16 سرطان سال آینده را تاریخ برگزاری انتخابات پارلمانی تعیین کرده است و تاحال این کمیسیون برای انگیزه دهی مردم و برگرداندن اعتبار و اعتماد از دست رفته این کمیسیون هیچ کاری نکرده است.

قمار سیاسی

با این‌حال اگر حکومت افغانستان و احزاب و ائتلاف‌های سیاسی و نهادهای مدنی در خصوص کمیسیون انتخابات و آوردن اصلاحات در این کمیسیون اقدامات جدی و عملی را روی دست نگیرند، یک‌بار دیگر جنجالی‌ترین انتخابات جهان را با تقلب گسترده تجربه خواهیم کرد. این‌بار فرق می‌کند و خیلی از دستآوردهای مهم و ارزنده را از دست خواهیم داد. در گام نخست حمایت مالی و سیاسی جامعه بین‌المللی از روند انتخابات افغانستان از دست خواهد رفت؛ اعتماد مردم نسبت به دولت و روندهای دموکراتیک از بین رفته به روند دولت-ملت سازی بزرگ‌ترین صدمه خواهد رسید. اگر این قمار سیاسی زده شود، ما همه چیزی را که در محور مردم‌سالاری و دولت مبتنی به اراده مردم شکل می‌گیرد را از دست داده و به گذشته تاریک برخواهیم گشته و تاریخ را تکرار خواهیم کرد.

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

Go to top