کانون فرهنگی وهفته نامه عصر نو

اعتياد دلايل، درمان و پيش گيري

واژه اعتياد از نظر لغوي به معني عادت كردن و احساس نياز است. وابستگي به يك ماده، جنبه هاي رواني، جسمي و رفتاري را شامل مي شود.هنگام وابستگي به يك ماده، فرد ميل شديد و اجتناب نا پذيري براي مصرف آن پيدا مي كند، در نتيجه براي برآورده نمودن اين نياز به انجام رفتارهايي ناگذير مي شود كه زندگي فردي، خانوادگي ، شغلي و اجتماعي فرد را دچار اختلال مي كند. امروزه مسئله اعتياد به مواد مخدر يك مشكل فردي، خانوادگي و يا كشوري نيست بلكه به يك مشكل جهاني مبدل شده است. افزايش تعداد معتادان به مواد مخدر مسئله قابل پنهان نيست و پنهان نگه داشتن آمارها و يا ناديده گرفتن آن نه تنها مشكلات را حل نمي كند بلكه اوضاع را نيز خراب تر مي نمايد.
عوامل موثر در روي آوردن فرد به اعتياد
عوامل فردي
ازعوامل فردي موثر در اعتياد افراد مي توان به اين موارد اشاره كرد: نارسايي ها و نقص هاي شخصيتي، نياز به رهايي از برخي دردهاي جسماني، انگيزه لذت جويي، كنجكاوي، تجربه وكسب يك احساس جديد، تمايل و كشش به مصرف، احساس پوچي و زايد بودن در خانواده و اجتماع، احساس طرد شدن، احساس تنهايي، احساس رانده شدن، عدم اطمينان به آينده، ياس و نا اميدي، بي ارادگي، احساس لذت جنسي كاذب، فشار روحي و ناراحتي هاي فكري، اضطراب و افسردگي و ...
عوامل محيطي
عوامل محيطي موثر در اعتياد افراد عبارتند از شكستهاي اجتماعي، از هم پاشيدگي خانواده، فرار از فشار هاي زندگي، عدم وجود روابط سالم در خانواده، نداشتن سرپرست صلاحيت دا، آگاه نبودن والدين از اصول تعليم و تربيت، فراهم نبودن امكانات سرگرمي و تفريحي سالم، بيكاري، فقر و در برخي موارد رفاه بيش از حد و عدم آگاهي از اعتياد و عوارض آن.
مسئله بسيار مهمي كه لازم است اشاره شود اين كه اگر چه عواملي نظير فقر، بيكاري، مسائل خانوادگي، مشكلات اقتصادي و ديگر عوامل مهم اجتماعي كه در محيط وجود دارند، از علل مهم مبتلا شدن به اعتياد به شمار مي روند ولي اينكه آنها را علت اصلي بروز اعتياد بدانيم و مشكل اعتياد را در گرو حل اين مشكلات بدانيم مطمئنا به بي راه رفته ايم.
نشانه هاي غير مستقيم اعتياد
وجود هر يك از علايم ذيل مي تواند نشان دهنده مصرف مواد مخدر باشد.
علايم جسماني از جمله يبوست مزمن، تپش بيش از حد قلب، عفونتهاي پوستي و التهاب معده
مسموميت دارويي
حوادث و تصادفات مكرر
علايم روانپزشكي مثل تغييرات رفتاري، پرخاشگري، افسردگي، بي تفاوتي و كاهش سطح هوشياري درخواست بي دليل مكرر و بيش از حد براي تجويز داروهاي آرام بخش و مسكن و درخواست مكرر پول از افراد به عنوان قرض تغييرات شخصيتي، كم كاري در عمل كردهاي شغلي
پيش گيري از اعتياد
آگاهي دادن به نوجوانان، مهمترين گروه در معرض خطر، سن افراد آسيب پذيري خاصي در برابرابتلا به اعتياد فراهم مي سازد.اين آسيب پذيري به ويژه در سنين نوجواني و جواني ديده مي شود، چرا كه افراد در مراحل نخستين تجربيات اجتماعي و تحكيم پيوندها با هم سن وسالان خود هستند. نوجوانان در سنين بلوغ قدم به حساس ترين دوران زندگي خود مي گذارند. كارشناسان دوره بلوغ را آسيب پذير ترين دوره براي گرايش به اعتياد مي داند.
با توجه به اين كه در اين معضل عوامل متعددي از جمله عوامل سياسي، اجتماعي، خانوادگي، فردي، رواني و جسماني به عنوان عوامل مستعد كننده دخيل است؛ بنا براين، براي مبارزه موفق با اعتياد راهي به جز در نظر گرفتن و مقابله با همه اين عوامل وجود ندارد.
به طور عمده بايد گفت كه يكي از مهمترين راههاي ريشه كني اعتياد به مواد مخدر يا حد اقل كاهش مصرف مواد مخدر، شناختن انگيزه هاي مصرف است. به گفته روانشناسان علل مصرف مواد مخدر به صورت عمده نياز هاي رواني است.
موثر ترين راه مقابله با حس كم خود بيني در نوجوانان و جوانان ايجاد اعتماد به نفس و احترام گذاشتن به نظرات آنها ست. برقراري ارتباط درست واصولي با نوجوانان از اهميت خاصي برخوردار است.
درمان اعتياد
برخلاف عقيده رايج ،اعتياد قابل درمان و ترك است. اگر فرد وابسته به مواد مخدر خواستار رهايي قطعي از اين مشكل باشد درمان موثر خواهد بود.
بديهي است كه كمك هاي خاصي بايد توسط اطرافيان به شخص معتاد صورت گيرد تا بتواند موفقانه از اين معضل رهايي يابد.
براي تشويق نمودن فرد معتاد بايد فعاليت هاي ذيل را انجام داد. به فرد معتاد توضيح دهيد كه اعتياد قابل درمان است. با تشريح خطرات و عواقب مصرف مواد مخد، از او بخواهيد هر چه زودتر براي درمان اقدام كند. به بيمار توضيح دهيد كه با ترك اعتياد، عوارض جسمي به تدريج بر طرف شده سلامتي و توانايي او باز خواهد گشت. به فرد اطمينان بدهيد مي تواند با كمترين درد و ناراحتي اعتياد را ترك كند. به او اطمينان دهيد كه درصورت تصميم قطعي، موفق به ترك اعتياد خواهد شد و مثال هايي از افرادي كه موفق به ترك اعتياد شده اند برايش بياوريد. از او بخواهيد كه مشكل خود را با خانواده و نزديكان درميان بگذارد و از خانواده و نزديكان او بخواهيد تا با تقويت روابطشان با فرد معتاد، روابط او را با دوستان معتادش قطع نمايد. به افراد معتادي كه از مواد مخدر تزريقي استفاده مي كنند، اين آگاهي را بدهيد كه در صورت ادامه، احتمال آلوده شدن آنها به ويروس ايدز بسيار زياد است.