جايگاه خالي تحقيقات در گسترش زارعت نوين
سيد
علي واعظ
تحقيقات علمي، از اسباب اصلي پيشرفت هاي بشري است، توسعه و پيشرفت در زمينه هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، سياسي و ... نياز به برنامه مدون و جامعه اي دارد كه مواد و اطلاعات آن بيش از پيش توسط تحقيقات جامعه علمي گرد آوري و سپس در قالب يك استراتژي با هدف مشخص گنجانده شده است و در نهايت برنامه اي به دست مي آيد كه اجراي آن ترقي و پيشرفت در راستاي هدف مورد نظر را به ارمغان خواهد آورد.
شايد زمان اين تحقيقات ماه ها و سال ها به طول انجامد و گاهي از مدت اجراي خود پروژه وقت بشتري را در بر گيرد، اما چچون موفقيت پروژه وابسته به ميزان صحبت و واقعه گرايي نتايج تحقيقات است، صرف زمان و هزينه قابل توجيه خواهد بود.
بدون شك توسعه يافتگي در زراعت نيز نياز به برنامه اي جامع و مدوني دارد كه اطلاعات آن را بايد توسط تحقيقات جامع علمي بدست آورد. اقتصاد افغانستان و معيشت مردم آن وابستگي كاملي به سطح توسعه يافتگي زراعت آن دارد. بنابراين براي بهبود اقتصاد كشور و مردم بايد زراعت را گسترش و ترويج داد. اين مهم نياز به تحقيقات علمي و همه جانبه در بخش هاي مختلف زراعت از جمله توليد غلات، باغداري، مالداري، آبياري، حفاظت از نباتات، تبديل و صنايع غذايي و بازاريابي و ... در كشور دارد.
نهاد هايي كه مي بايد در اين جهاد علمي حضور فعال داشته باشند، وزارت زراعت و رياست هاي آن در ولايات و دانشگاه هاي سراسر كشور هستند. در كنار اين ها نياز به تاسيس سازمان هاي تخصصي تحقيقاتي وجود دارد. بخش خصوصي فعال در زراعت نيز مي بايد كشور را در اين امر مهم ياري رساند.
خوشبختانه اين مفكوره كه براي بهبود وضع افغانستان،زارعت بايد بصورت نوين و علمي ترويج و توسعه يابد، توسط دولت و جامعه جهاني پذيرفته شده و مورد تاييد قرار گرفته است و بين دهاقين نيز ترويج مي شود.
اما سوال اينجاست كه چه چيزي بايد ترويج شود؟ به عبارت ديگر كدام اطلاعات بايد در اختيار دهاقين گذاشته شود؟ آيا دادن شعار هاي كلي از جمله استفاده از تخم هاي اصلاح شده بذري و كود كيمياوي، استفاده از درختان اصلاح شده، ميوه در باغداري و شاخچه بري آنها كافي است؟ آِيا دهقان نخواهد پرسيد كه كدام نوع گندم بايد استفاده شود و باغدار سوال نخواهد كرد كه كدام نوع نهال اصلاح شده مطابق شرايط منطقه من مناسب است؟ و طبق كدام اطلاعات مي توان بهترين شيوه مبارزه با آفات و امراض را توصيه كرد؟ بطور قطع دادن شعار هاي كلي و تكراري نه مورد قبول دهاقين خواهد بود و نه كدام راهكار و فايده عملي را براي آنها خواهد داشت. تا كي بايد از روش سعي و خطا استفاده كرد؟
اينجاست كه نياز مبرم به تحقيقات علمي همه جانبه و همه جايي احساس مي شود. تا نتايج حاصله آنها بطور دقيق و عيني راهكاري را پيش پاي دهاقين بگذارد. شايد تصور شود كه استفاده از تحقيقات ديگر كشورها ارايه كننده اين راهكار ها براي دهاقين در افغانستان خواهد بود، و اين كم هزينه تر و ساده تر است. اما اين را بايد در نظر گرفت كه اطلاعات ترويجي مورد نياز دهاقين مي بايست با آب و هوا، اقليم، نوع خاك و آب،مواد مورد استفاده و امكانات آنها مطابقت داشته باشد. لذا اطلاعات بومي، تحقيقات بومي را مي طلبد.
متاسفانه ارزش تحقيقات علمي براي ترويج و گسترش زراعت در افغانستان بخوبي درك و سياستگذاري نشده است. دانشگاه هاي توان علمي، امكانات و توجه كمي نسبت به توليد علم بومي در زمينه زراعت كشور دارند. وزارت زراعت بيشتر به مسايل كلي زراعت نوين مي پردازد و متكي به تحقيقات خارجي است. تحقيقاتي هم كه در مركز جريان دارد نتايج آن مفيد مركز خواهد بود، نه ديگر ولايات و ولسوالي ها، متاسفانه رياست هاي زراعت كه نماينده وزارت زراعت در ولايات هستند هم توجه كمي به اين مسايل مهم دارند و شايد نداشتن امكانات و تخصص و صلاحيت كافي بهانه اي براي آن باشد.
خوشبختانه در اكثر ولايات نيروهاي جوان و متخصص كه از دانشگاه ها فارغ شده اند، جذب وزارعت و رياست هاي زراعت شده اند، دور انديشي و سياستگزاري صحيح روساي ولايات و مسئولين بلند مرتبه وزارتي و كشور مي تواند اين نيروهاي جوان و فعال و پر انگيزه را از غرق شدن در روزمرگي و كاغذ بازي فعلي ادارات دولتي نجات دهد و با سازماندهي و استفاده از لياقت ها و توانايي هاي بالقوه آنها در گروه هاي تحقيقاتي، مشكلات و مسايل بومي هر منطقه را بر اساس نتايج علمي بر آمده از كار آنها حل كنند، همچنين با استفاده از اين ظرفيت جديد،نگذارند كه بودجه تخصيص يافته به زراعت معطل بماند. قطعاً با اين روش، ترويج و گسترش زارعت بومي خواهد شد و در نتيجه شاهد شكوفايي چشمگير محصولات زراعتي و در پي آن، ترقي خوب اقتصاد كشور خواهيم بود. همچنين با بالا رفتن سطح توليد علم در كشور، جايگاه علمي كشورمان نيز در جامعه بين الملل ارتقا خواهد يافت. به اميد روزهايي كه افغانستان خودكفا در علم و ثروتمند را درك كنيم.
