حضرت امام علي (ع) فرمودند:حق خداوند بر شما نيكي و سپاس در آسايش و خشنودي و شكيبايي به هنگام دشواري است.    غرر الحكم حديث 4900

گفتاري در دين شناسي

حجت الاسلام و المسلمين احمد اميد قسمت ششم

دين و دنيا ( همگرايي يا واگريي)
پس از آنكه در مورد تعريف هاي دين و دنيا به نتايجي دست يافتيم، اكنون مي توانيم به موضوع مهم و مناقشه خيز تعامل و يا تقابل آن هر دو بپردازيم.
تعامل اينست كه بگوئيم؛ دين آمده است تا امور دنيا و آخرت بشر را سازمان دهد و هيچ گونه منافات ميان امور دنيا و دستورات ديني نيست، بلكه دين براي تنظيم امور دنياست، در عين اينكه آخرت را نيز در نظر دارد. اين نظر در گذشته ها پيرواني داشته و اكنون نيز روشنگران ديني بر سياق و مذاق آن قدم و قلم مي زنند.
تقابل نقطه مقابل تعامل است؛ يعني اگر قايل به تقابل دين و دنيا شويم معنايش آن است كه دين، دنيا و اهل آن را دشمن مي دارد. زيرا به قول يك روايت؛ دنيا و دين همانند مشرق و مغرب اند، به هر كدام كه نزديك شوي، از ديگري دور مي شوي. اين قول نيز قائلاني داشته و دارد و مي توان صوفيه را از پيروان اين راه محسوب نمود.
تعامل يا تقابل در نقطه حاد و نهائي خود يك حالت بيشتر ندارد كه همان دشمني يا دوستي است، اما هر كدام درجاتي نيز دارد كه با توجه به همان درجات،‌ صورت هاي ديگر و بيشتري نيز براي ارتباط دين و دنيا وجود پيدا مي كند.
در اين زمينه برخي محققين از چهار ديدگاه خبر داده اند.
1- هيچ ارتباطي نه كمي و نه كيفي،‌ ميان زندگي دنيا و آخرت وجود ندارد،‌ يعني چگونه زيستن انسان در اين دنيا، نقشي در چگونه زيستن او در آخرت ندارد.
2- زندگي دنيا و آخرت ارتباط اعتباري و قرار دادي با يكديگر دارند، يعني حق تعالي چنين اعتبار كرده است كه اگر در دنيا فلان عمل انجام گيرد، ‌در آخرت فلان پاداش و يا عذاب داده خواهد شد.
بنابراين بين عملكرد دنيوي و نتايج اخروي، ارتباط تكويني و طبيعي بر قرار نيست.
3- ارتباط دنيا و آخرت نه بصورت قرار دادي بلكه به شكل تكويني است، مانند مرگ يك انسان با سقوط از ارتفاع و اين رابطة تكويني رابطه علي و معلولي است.
4- دنيا و آخرت عين هم اند، يعني آخرت نتيجه قرار دادي يا طبيعي دنيا نيست، بلكه همان دنياست، بدين معني كه دنيا چهره ظاهر و آخرت چهره باطن يك حقيقت اند.
اينكه دين با آخرت پيوند دارد، جاي مناقشه نيست، زيرا آخرت قلمرو انحصاري دين است. سخن بر سر نگاه دين به دنياست، هر گونه رابطه كه بين دنيا و آخرت را باور ندارند و يا اديان بطور اجمال بايد گفت: ديدگاه اول مربوط به كسانيست كه عالم آخرت را باور ندارند و يا اديان غير الهي است كه با تناسخ و امثال آن مساله روح را در بعد از مرگ حل كرده اند، اما اديان مشهور آسماني مانند مسيحيت و يهوديت، ‌نمي توانند قطع ارتباط را ادعا كنند.
ديدگاه دوم را مي توان به متشرعين نسبت داد؛ زيرا از همين منظر، احكام شرع اعتبارات شارع دانسته مي شود و بر عمل و عدم عمل بر آن احكام، پاداش و كيفرهاي از سوي شارع اعتبار شده است.
ديدگاه سوم از فلاسفه الهي و برخي متكلمين است. اينان با تشييد رابطه علي و معلولي، آن را شامل حال آخرت نيز مي دانند.
ديدگاه چهارم را مي توان به عرفا ارتباط داد؛ آنان در معرفت شناسي خود، قايل به ظاهر وباطن يا پوست و مغز هستند. شبستري گويد:
شريعت پوست و مغز آمد حقيقت
ميان اين و آن باشد طريقت
مولوي گويد:
جزء ها را روي ها سوي كل است
بلبلان را عشق بر روي گل است
آنچه از دريا به دريا ميرود
از همانجا كامد آنجا ميرود
از سر كه سيل هاي تند رو
وز تن ما جان عشق آميزرو
اين اشعار نوع بينش عرفاني را در معرفت شناسي بيان مي كند. در اين بخش ما دو قسم از اين ديدگاها را بررسي خواهيم كرد؛ يكي ديدگاه نفي ارتباط كه سكولاريسم را به عنوان سمبل آن مي شناسيم ‌و دو ديگر ديدگاه اثبات ارتباط، كه از نظر دين اسلام و بخصوص از از نظر دو تن انديشمندان ديني،‌آن را توضيح خواهيم داد. همانطوريكه ترتيب منطقي اقتضاء دارد؛ سزاوار است كه اول سوال و بعد جواب را مطرح كنيم. سوال در اين جا عبارت از ديدگاه سكولار ها است كه به نفي ارتباط دين و دنيا استدلال مي كند و جواب، ‌بيان دين است كه در اين مقاله، آراي شهيد مطهري و امام غزالي، عهده دار بيان آن مي باشد.
چه كساني شوراي .....
نتایج نظر سنجی که به سفارش بی بی سی، شبکه رادیو و تلویزیون دولتی آلمان و شبکه خبری ای بی سی آمریکا در مورد دیدگاه مردم افغانستان نسبت به شرایط کشور انجام شده بود و روز گذشته منتشر شد نشان می دهد که مردم افغانستان مخالف بازگشت به دوران طالبان هستند، اما در مورد آینده کشور خود نیز دچار نگرانی و دلسردی شده اند.
در این کنفرانس خبری یان پیتر بالکننده نخست وزیر هلند که به افغانستان سفر کرده است نیز حضور داشت و به سوالات خبرنگاران پاسخ داد. این سومین سفر بالکننده به افغانستان است.
آقای بالکننده گفت در صورت نیاز و تقاضای ناتو نیروهای هلند در افغانستان را افزایش خواهد داد. در حال حاضر هلند حدود 1500 سرباز در افغانستان دارد که در ولایت نسبتا نا آرام ارزگان مستقرند. پیتر بالکنده همچنین از برگزاری انتخابات در افغانستان حمایت کرد و گفت کشورش کمک خواهد کرد تا این اتخابات به نحو احسن برگزار شود.