|
|
|
|
|
|
|
| |
|
شنبه 18 عقرب 1387 / 8 نوامبر 2008 / 9 ذيقعده 1429 | |
|
حقوق والدين و فرزندان در اسلام
« و اما حق مادرت بر تو اين است که بداني او بار سنگيني تو را دروجود خود تحمل کرده که هيچ کس چنين باري را از ديگري تحمل ننمايد و از ميوه دلش ، تو را تغذيه نموده که هيچ کس چنين اطعامي ننمايد . حق مادر و اين مادر است که تو را با چشم و گوش ، دست و پا، مو و پوست وسرا پاي وجود و تمام اعضايش حفظ کرده و با وجود اين همه زحمت و فداکاري ، شاد و خرم بوده و بر اين شادي و خرمي ادامه داده ، و هر گونه ناگواري ، درد ، سنگيني و غم و غصه را تحمل کرده که مبادا تو صدمه ببيني . تا آن هنگام که تو را بر صفحه زمين قرار داد؛ او خوشحال بود که تو سير باشي ، و خود گرسنه باشد؛ و تو درپوشش و لباس باشي و او برهنه ؛ تو سيراب باشي و او تشنه؛ تلاش مي کرد که تو را در زير سايه نگهدارد ، هرچند که خود در مقابل آفتاب باشد و با رنج و مشقت خويش تو را متنعم سازد و خود بيداري کشد ، ولي تو را بخواباند . آري شکمش ظرف تو قرار گرفت ، و دامنش آسايشگاه تو و پستانش مشک آب تو و خود نگهبان تو بوده است ؛ گرما و سرماي دنيا را به خاطر تو و براي تو بر خود هموار ساخت ؛ بنا براين تو در مقابل اين همه فداکاري و ايثار ، بايد از او سپاسگزاري نمايي. و بدان که از عهده چنين وظيفه سنگين برنيايي جز به ياري و توفيق الهي.» حق پدر « و امّا حَقُّ ابيک فَتَعَلَمَ انّه اصُلک و انّک فرعه و انک لو لاه لَم تکُن فَمَهَما رايتَ في نفسِک ما يعجبُک فَاعلَم انّ اَباکَ اََصلُ النعمه عليک فيه و اَحمدِالله و اشکُره علي قدر ذلک . ولا قوه اِلّا باللهِ » « و اما حق پدرت بر تو اين است که بداني او ريشه و اساس واصل تو ست و تو شاخه و فرع او هستي ، و به راستي اگر او نبود تو نبودي؛ بنابراين هر کمال و شايستگي و نقطه مثبتي که در خود ديدي ، بدان که در حقيقت از پدر داري و اين نعمت را مرهون او مي باشي؛ پس خدا را ستايش کن و از پدرت به همان اندازه سپاسگزاري بنما.» حقوق فرزند از آيات قرآن و روايات که در باره حقوق فرزند و مانند آن در منابع اسلامي وارد شده ، به خوبي استفاده مي شود که انسان در مقابل همسر و فرزند خويش مسئوليت سنگيني دارد ، و موظف است تا آنجا که مي تواند در تعليم و تربيت آنها بکوشد، آنها را از گناه باز دارد و به نيکي ها دعوت نمايد ، نه اينکه تنها به تغذيه جسم آنها قناعت کند . در حقيقت اجتماع بزرگ از واحد هاي کوچکي تشکيل مي شود که خانواده نام دارد ، و هرگاه اين واحدهاي کوچک که رسيدگي به آن آسانتر است اصلاح گردد کل جامعه اصلاح مي شود. و اين مسئوليت در درجه اول بردوش پدران و مادران است . نصيحت سقراط پيش از آنکه سقراط را محاکمه کنند از وي پرسيدند :«بزرگترين آرزويي که در دل داري چيست؟» وي پاسخ داد : « بزرگترين آرزوي من اين است که به بالاترين مکاني در آتن صعود کنم و با صداي بلند به مردم بگويم:« اي رفقا! چرا با اين حرص و ولع بهترين و عزيزترين سالهاي عمر خود را به جمع آوري ثروت و طلا مي گذرانيد ، در حاليکه آنگونه که بايد و شايد درتعليم و تربيت اطفالتان که مجبور هستيد، روزي ثروت خود را براي آنان باقي گذاريد ، همت نمي گماريد» بنا بر اين لازم است والدين وظايف شان را درقبال فرزندان انجام دهد، تا ازاين مسئوليت عظيم سربلند بيرون آيد . خواندن واداريد » امام علي (ع): «مروا اولادکم بطلب العلم»« فرزندان خود را به آموختن دانش واداريد» حقوق فرزند از نگاه امام سجاد(ع) « و اما حق ولدک . فتعلم انه منک و مضاف اليک في عاجل الدنيا بخيره و شره. و انک مسئوول عما وليته من حسن الادب . والدلاله علي ربه . و المعونه علي طاعته فيک و في نفسه . فمثاب علي ذلک و معاقب فاعمل في امره عمل المتزين بحسن القيام عليه والاخذ له منه . ولا قوه الا بالله » «و اما حق فرزندت به تواين است که بداني او از توست و وابسته بر توست. دراين دنيا خوب باشد يا بد ، بر تو وابسته است و تو مسئول سرپرستي او مي باشي تا او را خوب تربيت نمايي ، و موظفي او را به راه پروردگارش رهنمون گردي و بر اطاعت از خودت و در مورد خودش کمکش نمايي؛زيرا که تو در برابر عمل او اجر و ثواب مي بري و در مقابل گناه و معصيتش مجازات مي گردي ؛پس طوري در باره اش رفتار کن که در دنيا به عمل نيک و حسن رفتارش آراسته گردي و در پيشگاه خداوند هم به دليل حسن انجام وظيفه و سرپرستي صحيح و رسيدگي شايسته به رفتارش معذور باشي. و هيچ نيرو و تواني جز براي خداوند نيست .» حقوق فرزند از نگاه امام صادق (ع) « علمو صبيانکم من علمنا» « از دانش ما( اهلبيت ) به کودکان خود بياموزيد » هر علم فراگرفتن آن خوب است ، اما علم دين ضامن سعادت دنيا و آخرت بشر است . لذا به فرزندان خود ، علم دين درکنار ساير علوم بياموزيد. قال رسول الله (ص) : « حق الولد علي والده ان يعلمه الکتابه و السباحه والرمايه و ان يزرقه الا صليبا » « حق فرزند برعهده پدرش اين است که به او نوشتن ، شنا کردن ، و تيراندازي را تعليم دهد و جز غذاي پاک و حلال براي او فراهم نياورد » امام سجاد (ع) درمورد کودک خورد سال چنين مي فرمايد :«و اما حق الصغير فرحمته و تثقيفه و تعليمه والعفوعنه والسترعليه والرفق به والمعونه له والستر عل جرائر حداثته فانه سبب للتوبه والمداراه له و ترک مماحکته فان ذلک ادني لرشده» « حق کودک خرد سال اين است که بر او رحمت آري ، در پرورش فکري و آموزش وي بکوشي، از خطايش بگذري و پرده پوشي کني، با او بسازي و کمکش کني، لغزشهاي کودکانه اش را بپوشي ، که اين خود سبب پشيماني و اصلاح حال اوست . بايد با کودک مدارا کرد و با او در نيفتاد که اين روش ، براي رشد کودک مناسبتر است » پيامبر اکرم (ص) فرمود: « حق الولد علي والده ان يحسن اسمه ، و يزوجه اذاادرک ، و يعمله الکتاب. »« حق فرزند بر پدرش اين است که نام نيکو برايش انتخاب کند ، هر وقت بالغ شد . او را همسر دهد ، و بدو قرآن بياموزد .» پيامبر اکرم (ص) فرمود:« حق الولد علي والده ان يحسن اسمه ، و يحسن موضعه ، و يحسن ادبه .»« حق فرزند بر پدرش اين است که نام خوب بر او نهد، و حرف خوبي به او بياموزد و خوب تربيتش کند» پيامبر اکرم (ص) : « ادبوا اولادکم علي ثلاث خصال:حب نبيکم ، وحب اهلبيته و قراءه القرآن » « فرزند خود را به سه خصلت تربيت کنيد: دوست داشتن پيامبرتان ، دوست داشتن اهلبيت او و خواندن قرآن » پيامبر اکرم (ص) : « مروا اولادکم بالصلاه و هم ابناء سبع سنين »« کودکان خود را در هفت سالگي به نماز خواندن واداريد » امام علي (ع): «مروا اولادکم بطلب العلم»« فرزندان خود را به آموختن دانش واداريد» |
« فحَقُّ امُّک اَن تَعَلَم اَنّها حَمَلتَک حيث لايحملُ احدُ احداً. و اَطعَمَتکَ مِن ثمرةِ قلبها ما لا يطعِم احدُ احداً . اَنّها وَقتکَ بسَمعِها و بصرها و يدها و رجلها و شعرها و بشرها و جميع جوارحها. مستبشره بذلک ، فرحهً ، موبله، مُحتمِله لِما فيه مکروهها والمها و ثقلها و غمّها حَتي دفعتها عنکَ يدُالقدره و اخرجتکَ اِلي الارض. فَرَضيت ان تشبَعَ و تجوع هي و تکسوک و تعري و ترويک و تظما. و تظّلک و تضحي و تنعمک ببوسها و تلذذک بالنّوم باَرّقها و کان بطنهالکَ و عاء و حجرها لک حواء و ثديها لکَ سقاءً و نفسها لک وقاء . تباشرَ حرّ الدّنيا و بردها لک و دونک فتشکرها علي قدُر ذلک . ولا تقدر عليه اِلّابعون الله و توفيقه»