|
بررسي اهميت زكات در زندگي انساني
زکات يعني صدقه و صدقه هم بر زکات واجب اطلاق مي شود و هم بر زکات
مستحب. صدقه معمولا به هر کمکي که به فقرا و مستمندان و اقوام و خويشاوندان
صورت گيرد و حتي به هر گفتار و کردار نيکي (معروف) که انجام گيرد گفته مي شود.
امام علي (ع): مي فرمايد:«امام و پيشواي مسلمين، مردم را بر گرفتن زکات از
اموال آنها مجبور مي سازد، چون خداوند تبارک و تعالي مي فرمايد: از اموال «آنها
صدقه بگير تا پاک شان سازي »
پيامبر اکرم (ص): مي فرمايد: «.... رسول خدا به منادي خود فرمان داد تا در ميان
مردم ندا در دهد :«خداوند متعال بر شما زکات را به همانگونه واجب کرده که نماز
را واجب کرده است، پس بر شما واجب است که از طلا و نقره و شتر و گاو و گوسفند و
گندم و جو و خرما و کشمش زکات بدهيد. اين اعلام در ماه رمضان بود و از زکات
ديگر چيزها آنان را معاف کرد.»
موارد مصرف زکات واجب
زکات واجب به اساس آيه شريفه قرآن کريم، به هشت مورد مصرف مي شود «همانا صدقات
(زکات واجب) از براي فقرا، مساکين، عاملين زکات، مولفه قلوبهم، في الرقاب (بنده
را خريدن و آزاد کردن ) غارمين، (قرض داران ) في سبيل ا... (در راه خدا) و ابن
سبيل (مسافري که در سفر بي خرج گرديده است ). فريضه اي است که از طرف خدا و خدا
عليم و حکيم است .» سوره توبه آيه 60
اسحق بن عمار مي گويد: به امام صادق گفتم: آيا مي توانم به مردي صد درهم از
زکات بدهم؟ فرمود: آري. گفتم: دو صد؟ فرمود: آري.گفتم: سه صد؟ فرمود: آري. گفتم:
چهارصد؟ فرمود آري. گفتم: پنجصد؟ فرمود آري. فرمود: تا آن اندازه بده تا او را
بي نياز سازي . الحيات صفحه345
امام صادق (ع) مي فرمايد: «... پس چون آن مال(زکات) به فقير برسد، همچون مال
خود اوست و هر چه خواهد با آن مي تواند بکند (راوي مي گويد ) گفتم: مثلا با آن
همسر اختيار کند و به سفر حج برود؟ فرمود : آري. آن مال، مال اوست. گفتم: آيا
فقيري که با پول زکات حج مي گذارد، پاداشي همچون شخص ثروتمند (که با پول خود حج
مي گذارد) دارد؟ فرمود: آري .» الحيات صفحه 346
امام صادق (ع) فرمود: «خداوند عزوجل در اموال ثروتمندان و اغنيا، مقداري را
واجب کرده است که براي فقرا بدهند که فقرا را کفايت مي کند. پس اگر فقيري ضايع
يا به تکليف و رنج گرفتار گردد يا برهنه بماند پس به سبب ممانعت غني است از
حقوق فقرا را. پس به راستي که خداوند اغنيا را در اين کارشان روز قيامت مورد
حساب قرار مي دهد و آنها را عذاب مي نمايد» الحيات 397
زکات فطره
يکي ديگر از اقسام زکات واجب، زکات فطره است که در پايان ماه مبارک رمضان(شب
اول) و در روز اول ماه شوال بر هر کسي که غني باشد، پرداخت آن لازم مي باشد .
«کسي که موقع غروب شب عيد فطر (گر چه چند لحظه باشد ) بالغ و عاقل و هوشيار است
و فقير و بنده کس ديگر نيست، بايد براي خودش و کسانيکه نان خور او هستند هر
نفري يک صاع که تقريبا سه کيلو است، گندم يا جو يا خرما يا کشمش يا برنج يا ذرت
(جواري) و مانند اينها به مستحقين بدهد و اگر پول يکي از اينها را هم بدهد،
کافي است» توضيح المسايل مرحوم آيت ا... العظمي لنکراني ص 329
امام صادق (ع): «الفطره واجبه علي کل من يعول» زکات فطره بر هر کسي که نان خور
حساب شود، واجب مي باشد . » وسايل الشيعه ج4 ص 220
امام باقر (ع) : «تصدق عن جميع من تعول » از همه افراد عايله ات زکات بده »
وسايل الشيعه ج4ص220
امام صادق (ع) : «اسحق بن عمار گفت: از امام صادق از قول خداي تبارک و تعالي که
فرموده است: اقيموا الصلاه و آتواالزکات » يعني نماز را به پا داريد و زکات را
بدهيد، پرسيدم، حضرت فرمود: آن زکات، زکات فطره است که خداوند آن را بر مومنين
واجب کرده است .» وسايل الشيعه ج4 ص222
«اگر زکات فطره را به يکي از هشت مصرفي که سابقا براي زکات مال گفته شد برسانند
کافي است ولي احتياط مستحب است که فقط به فقراي شيعه بدهند » رساله توضيح
المسايل ص332
زکات مستحب
هر چيزي زکاتي دارد، سخنان امام علي (ع): «براي هر چيزي زکاتي مي باشد و زکات
بدن روزه گرفتن است»، «زکات بدن جهاد و روزه گرفتن است »، «زکات جاه و مقام،
بذل و استفاده آن است در خدمت جامعه و مردم، همانا خداوند بر شما زکات جاه و
مقام را مانند زکات آنچه به دست مي آوريد، واجب کرده است .» ، «زکات جمال و
زيبايي، عفت و پاکي است »، «زکات حلم، برد باري و از حلم کار گرفتن است »، «زکات
شجاعت، جهاد در راه خدا است »، «زکات شرافت و بزرگي، تواضع و فروتني است »، «زکات
صحت و سلامتي ، سعي و تلاش در طاعت خداست »، « زکات عقل، تحمل جاهلان است »، «زکات
علم، نشر علم و بذل و بخشش آن است به مستحقين آن»، «زکات قدرت، انصاف داشتن است
»، «زکات قدرت، گذشت است »، «زکات توانگري، نيکي به همسايگان و صله ارحام است »
امام صادق (ع): «براي هر چيزي زکاتي است و زکات علم آن است که آن را بر اهل آن
تعليم دهي.» امام کاظم (ع): «براي هر چيزي، زکاتي است و زکات بدن، روزه گرفتن
مستحبي است » الحيات از 404 تا 408
امام حسن عسکري (ع):«قول خداي عزوجل :«و آتوالزکاه »يعني از مال و جاه و مقام و
قوت بدن، پس از مال، مواسات برادران مومن تو است »الحيات 349
آثار و برکات زکات
اداي دين و در پي داشتن برکت: امام صادق (ع):«ان الصدقه تقضي الدين و تخلف
بالبرکه » همانا صدقه، قرض را ادا ساخته و برکت را جانشين مي سازد .
دفع بد مردن: رسول اکرم (ص) :«الصدقه تدفع ميته السوء »صدقه بد مردن را دفع مي
سازد.
عامل از بين بردن فقر وباعث طول عمر: امام باقر (ع) : «البر والصدقه ينفيان
الفقر و يزيدان في العمر و يدفعان عن صاحبها سبعين ميته السوء» نيکي و صدقه
دادن، فقر را از بين مي برند و عمر را زياد مي سازند و از صاحب خويش هفتاد مرگ
بد را دور مي سازند.
امام علي (ع): «هر گاه فقير و نيازمند شديد ، با خداوند با دادن صدقه تجارت
کنيد»
بهترين مال انسان: رسول اکرم (ص): «خير مال المرء وذخائره الصدقه » بهترين مال
انسان و پس اندازهاي او ، دادن صدقه است »وسايل الشيعه ج4 ص258
دواي بيماري: رسول اکرم (ص):«داووامرضاکم بالصدقه » مريض هاي خويش را با صدقه
درمان کنيد.
کمال ايمان: امام باقر (ع):«لايکمل ايمان العبد حتي يکون فيه اربع خصال:يحسن
خلقه و تسخو نفسه و يمسک الفضل من قوله و يخرج الفضل من ماله » ايمان بنده کامل
نمي شود مگر اينکه در او چهار خصلت باشد : اخلاقش نيک شود و نفس او بخشنده باشد
و حرف اضافي را از کلام وسخن خويش ، باز دارد و زيادي مال خويش را مصرف نمايد »
وسايل الشيعه ج4ص259
|
