کانون فرهنگی وهفته نامه عصر نو

امام باقر (عليه السلام)؛ در يك نگاه
 

امام محمد باقر (ع) پنجمين امام از پيشوايان پاكي است كه پيامبر اكرم (ص) براي جانشيني خود در امر رهبري امت اسلام و رساندن امت اسلام به ساحل امن و آسايش، بر امامت يكايك آنان تصريح فرموده بود. چرا كه خداوند متعال امنيت و آسايش امت اسلام را در سايه رهبري معصوماني كه هر گونه ناپاكي و پليدي را از آنان دور كرده و ساحتشان را از هر گونه خطا و اشتباه منزه و پاك ساخته مقدر فرموده است.
امام باقر(ع) از خاندان پاك و مطهري ريشه گرفته كه در اوج عظمت و كمال بوده و افراد آن خاندان هر كدام ستيغ هاي سر به فلك كشيده دنياي فضيلت اند. آنان جداي از همه عناصري كه شخصيت انساني كاملشان را در عرصه هاي فكر، عقيده، عقل، عاطفه، اراده و رفتار تشكيل مي داد و از اخلاص آن ها در برابر ذات مقدس خداوند و ذوب شدن آن ها در محبت خدا و ارزش هاي رسالت اسلامي نشات گرفته بود، مرداني الهي بودند و به همين جهت بود كه به نص پيامبر اكرم (ص) همطراز قرآن قلمداد گرديده اند، آنان بالاترين الگوهاي جامعه بعد از پيامبر (ص) و امين آن حضرت در پياده كردن رسالت اسلامي بوده اند. رهبران معصوم براي ارشاد و تربيت امت و اداره امور جامعه اسلامي و جواب دادن به همه نياز هاي جامعه براي رسيدن به تكامل و دست يافتن به سعادت دنيا و آخرت آماده و شايسته بودند.
امام باقر(ع) از پدر و مادري علوي و پاك و مهدب پا به عرصه وجود نهاد.
در وجود آن حضرت صفات نيكوي دو جد بزرگوارش امام حسن و امام حسين(ع) [امام حسن= جد مادري و امام حسين= جد پدري] به چشم مي خورد، امام باقر(ع) چند سال از عمر شريفش را در سايه جد بزرگوارش حضرت امام حسين(ع) به سر برد.
آن حضرت در سايه پدر بزرگوار خود حضرت علي بن الحسين امام زين العابدين(ع) رشد و نمو پيدا كرد تا اين كه به سن جواني و اوج كمال رسيد. آن حضرت همواره و تا دم شهادت همدم و همگام پدر بزرگوار خود امام سجاد(ع) بود كه اين برهه از زمان مقارن با نيمه اول دهه هجرت پيامبر اكرم (ص) بود.
گذشته از جد بزرگوارش حضرت امام حسين(ع)، پدر بزرگوار امام باقر(ع) يعني علي بن الحسين(ع) نيز الگوي بسيار بلند مرتبه اي براي آن حضرت بوده است. چرا كه آن حضرت از فرط زهد و تقوا و عبادت به «زين العابدين»، «سيدالساجدين»، «قدوه الزاهدين»، «سراج الدنيا» و «جمال الدين»، لقب گرفته بود. آن حضرت به شهادت تمام معاصران خود از بسياري شرافت، آقايي، دانش، درخشندگي و كمال عقل صد در صد شايسته مقام امامت عظمي و رهبري جامعه بوده است. امام باقر(ع) دانش و معرفت را از سرچشمه جوشان چنين پدر بزرگواري نوشيد، تا اين كه سر آمد همگان گرديد و در تمام رشته هاي دانش صاحب نظر و نو آوري شد. چنان كه جد بزرگوارش حضرت پيامبر اكرم(ص) مطابق اين حديث شريف نبوي كه فرمودند او شكافنده دانش هاست، وي را به لقب باقر يعني شكافنده دانش ملقب فرموده و مسلمانان را به ولادت اين مولود و نقش مؤثرش در زنده كردن دانش هاي ديني بشارت داده اند. البته اين ولادت مبارك در عصر و زمانه اي به وقوع پيوست كه امت اسلام در اثر فتوحات پياپي و در هم آميختگي تمدن ها و مبادلات فرهنگي دستخوش گردباد هاي تغيير و تبدل گرديد كه با توجه به نوپايي حركت فرهنگي و علمي اسلام، و همچنين محروميت امت از سرچشمه فياض رسالت الهي كه در اهل بيت پيامبر (ص) تجسم عيني پيدا مي كرد، اين فرهنگ هاي وارداتي و گردباد هاي تغيير و تبدل توانست امت اسلام را دور زده و آنان را از فرهنگ اصيل خود دور گرداند. امام محمد باقر(ع) تمامي عمر با بركت و شريف خود را در شهر مدينه منوره به سر آوردند و باران دانش و معرفت آن حضرت بر امت اسلام مي باريده است، همچنين در رابطه با جماعت نخبگان صالح كه پيامبر (ص) بنيانگذار هسته مركزي و اصلي آن بوده و امام علي بن ابي طالب (ع) و سپس امام حسن (ع) و امام حسين(ع) در ادامه، پرورش آنان را پي گرفته و پس از آن ها پدر بزرگوار امام باقر(ع) يعني حضرت علي بن الحسين امام زين العابدين(ع) نيز به تغذيه روحي و معنوي و فكري اين جمعيت صالح پرداخته و همه عناصر امام باقر (ع) نيز ادامه دهنده راه پدران پاكش بود. امام محمد باقر(ع) از آغاز ولادت تا هنگام شهادت، بيداد و ستمگري امويان را با تمام وجود لمس فرمود. البته اگر مدت كوتاه خلافت عمر بن عبدالعزيز را كه به حدود دو سال و نيم مي رسيد و در طول آن، نسبتاً اوضاع بهتر شده بود از مدت عمر شريف آن حضرت كسر كنيم.
بنابر اين امام باقر(ع) با شديدترين دوران هاي ستم و بيداد گري امويان هم عصر بوده است. البته آن حضرت به زمان افول كوكب بخت اين جريان جاهلي (بني اميه) نيز نزديك بوده است. اما در عين حال به عنوان يك شخص بيدار، بزرگ و متكامل از ديدن حكومت بيداد گر اموي رنج ها برده و جام تلخ غصه ها و اندوه ها را جرعه جرعه نوشيده است. اما در عين حال امام باقر(ع) به دليل رو آوردن مسلمانان از نقاط مختلف عالم اسلام به سمت آن حضرت توانستند تعداد بسياري از فقيهان، دانشمندان و مفسران را در دانشگاه علمي خود تربيت نمايند. چرا كه همه امت اسلام به صورت بي نظيري در برابر فضل و كمال آن حضرت سر تعظيم فرود آورده بودند، البته امام باقر(ع) هيچگاه از رويدادهايي كه در عرصه جامعه اسلامي به وقوع مي پيوست كناره گيري نكرده و هميشه در بيدار كردن توده ها، به حركت در آوردن افكار آنها، شخصيت بخشيدن و زنده كردن كرامت امت چه از نظر داد و دهش هاي مادي و چه از نظر افاضات معنوي همچون پدران بزرگوار و اجداد طاهرش همواره نقشي مثبت و فعال داشته است. آن حضرت هيچگاه از پدران و اجداد طاهرين خود از نظر عبادت، تقوا، صبر و اخلاص پايين تر نبوده است. بنابر اين حضرت الگوي بسيار مناسب و بزرگي براي نسل هم عصر خود و همچنين نسل هاي بعدي بوده اند.
سلام بر او باد روزي كه متولد شد و روزي كه با علم و عمل به مجاهده در راه خدا پرداخت و روزي كه به شهادت رسيد و به لقاء محبوب شتافت و روزي كه دو باره زنده و برانگيخته خواهد شد.